Nicolaas Beets 

175 jaar geleden schrijft Nicolaas Beets onder het pseudoniem Hildebrand het boek de Camera Obscura. In het boek neemt hij in verschillende verhalen de burgerlijkheid op de hak. Het boek groeit uit tot een van de meest gelezen boeken uit de negentiende eeuw. 

Beeldhouwer Jan Bronner

Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Beets, in 1914, start een ontwerpwedstrijd voor een Hildebrand Monument. Jan Bronner wint met zijn ontwerp van een achtkantige fontein waarbij op iedere hoek een beeld van een figuur uit het boek staat en op dertig meter afstand, verhoogd het geheel overziend, het beeld van verteller Hildebrand.  

De beoogde plaats voor het monument is Haarlem, de geboorteplaats van Beets.

Het duurde 50 jaar

Het maken van de beeldengroep en het realiseren van de plaatsing nemen bijna vijftig jaar in beslag. Bronner  werkt maar door en door aan de beelden, die steeds gestileerder worden. In 1948 zijn ze klaar en staan ze op een expositie in het Stedelijk Museum van Amsterdam. Maar vanwege het moeizaam bijeenbrengen van gelden om het te plaatsen, duurt het nog tot 1962 voordat het monument onthuld wordt.

 

Godfried Bomans, lid van een eerder comite 

Dan staat het echter op de plek die, zoals Bomans in 1948 schrijft, ‘de atmosfeer ademt der Camera Obscura’. Een plek ook die, zoals Andriessen in 1949 optekent, ‘de plaats is voor het monument geschapen, zoals het monument voor de plaats geschapen lijkt te zijn. Iedereen ziet dat de beelden daar behoren te staan en iedereen begrijpt dat dit monument een lust voor het oog is en een trots voor Haarlem. Dit deel van de Hout staat ten dienste van het Hildebrandmonument, zonder dit monument is het verminkt.’

Nop Maas vergelijkt de totstandkoming van het Hildebrandmonument met een soap. ‘Op afstand de langstlopende soap in Nederland, bijna honderd jaar!

De Beelden zijn weg!

De beelden zijn uitgehakt in Frans Euville-kalksteen. De steensoort bleek niet goed bestand tegen weer en wind. Vandalen beschadigden de beelden. De beelden zijn in 1983 verwijderd . De originele beelden, eigendom van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, zijn in 1990 na restauratie en zonder fonteinbak herplaatst in Heino in de beeldentuin van museum het Nijenhuis. Zes fonteinbeelden en Hildebrand resteren, Suzette Noiret en  Van der Hoogen ontbreken 

De originelen zijn vervangen door kunststof replica's. Die werden in brand gestoken waarna de gemeente Haarlem in 2009 de vernielde beelden heeft weggehaald. Alleen Hildebrand stond nog hoog op zijn sokkel in de Haarlemmerhout, uitkijkend op een kale fonteinbak vol graffiti. 

 

 

 

 

Professor Jan Bronner was van 1914 tot 1947 hoogleraar aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten.  Zijn motto en levensvisie: “Beeldhouwen is een vorm van leven”.

 

 

Stichting Hildebrandmonument | info at hildebrandmonument.nl